Skolyoz, Tanı ve Tedavi Yöntemleri
Skolyoz, omurganın sadece sağa veya sola eğilmesi değil; aslında üç boyutlu bir deformitedir. Yani omurga, normalde düz bir çizgide ilerlerken, skolyoz durumunda hem yana bükülür hem de kendi ekseni etrafında döner (rotasyon yapar). Bu nedenle, özellikle ileri derecelerde omurganın “S” ya da “C” şeklinde göründüğüne tanık olunur.
Tıbbi olarak bir eğrinin “skolyoz” olarak tanımlanabilmesi için Cobb açısı (eğrilik derecesini ölçen röntgen yöntemi) adı verilen ölçümle en az 10 derece olması gerekir. 10 derecenin altında kalan eğrilikler ise genellikle postural (duruşla ilgili) veya kompansatuvar (telafi edici) eğrilikler olarak değerlendirilir. Bu tür hafif eğrilikler çoğu zaman geçicidir ve altta yatan bir nedenden kaynaklanır—örneğin bacak uzunlukları arasındaki fark.
Gerçekten de, günlük hayatta 1–1,5 cm’ye kadar olan bacak boyu farkları oldukça yaygındır. Vücudumuz bu durumu doğal olarak dengelemeye çalışır: Uzun olan bacak tarafında kalça hafifçe yükselir, omurga da bunu telafi etmek için zıt yönde hafif bir eğrilik oluşturur. Bu eğrilik genellikle hareketli ve esnektir; yani eğri duruş düzeltildiğinde (örneğin öne eğilme testi sırasında) kaybolur.
Eğer kişi hâlâ büyüme çağında ise, bu tür duruş bozukluklarının takibi oldukça önemlidir. Çünkü ergenlik döneminde omurga hızlı bir şekilde gelişir; küçük bir eğrilik bile kısa sürede skolyoza dönüşebilir. Büyüme tamamlanmış bireylerdeyse, kalıcı bir skolyoz gelişmeden bacak boyu farkı özel tabanlıklar ya da ayakkabı içlikleriyle kolayca dengelenebilir.
Bu nedenle, özellikle ergenlik çağındaki çocuklarda ve gençlerde omurga muayenesi düzenli olarak yapılmalı; duruş bozukluğu şüphesi varsa, bir ortopedi uzmanına başvurulmalıdır. Erken tanı ve uygun takip, çoğu vakada ameliyatsız yönetimi mümkün kılar.
Skolyoz Nedir?
Skolyoz, omurganın karşıdan bakıldığında “S” şeklinde 3 boyutlu bir deformitesidir. Kısaca önden, yandan ve yukarıdan bakıldığında omurganın normal düzlemden ayrılıp eğri olarak görülmesidir.
Bir omurgada skolyoz var diyebilmek için en az 10 derece bir eğriliğin olması gereklidir.
On derecenin altındaki eğrilliklere omurga dengesizliği denilmektedir. Bu omurga dengesizlikleri genellikle bacak boylarındaki eşitsizliklerden
kaynaklanır. Günlük yaşamda 1-1.5 cm’lik bacaktaki kısalıklar omurgadaki bu tür telafi edici eğrilikler ile düzeltilerek fark edilemeyebilir. Eğer hasta büyümesini tamamlamış ise bu fark, tabanlık ile giderilerek bu eğriliğin sabit hale gelmesinin önüne geçilebilir. Belli aralıklar ile kişilerin bacak boyunun eşitlendiğini ve gelişim aşamasının tamamlandığı görülene kadar takip edilmesi gerekir.
Skolyoz Tedavisi nedir?
Hastanın yaşı, cinsiyeti, eğriliğin bölgesi ve derecesi tedavi kararını vermekte bize yardımcı olur. Örnek verecek olursak 20 derecelik torakolomber bir eğriliği olan 10 yaşındaki hasta ile 20 yaşındaki hastaya yaklaşım farklıdır. On yaşındaki hastanın büyüme potansiyeli olduğu için yakından takip edilmesi gerekli iken, 20 yaşındaki hastaya 2 yılda bir takip yeterlidir. Her hastanın planlaması farklı olup, ne tür cerrahi tedavi olması gerektiğini danışabilirsiniz.
Her skolyoz ameliyatla mı tedavi edilir?
Elbette ki hayır. Büyüme döneminde olan ve eğriliğin derecesi ameliyat sınırında olmayan hastalarımız için korse ve Schroth egzersizi (asimetrik egzersiz) önermekteyiz. Özellikle kız çocukları erkelere göre daha erken ergenliğe girmektedir. Ergenliğe girişte hızlı bir büyüme evresi olur. Bu evrede eğriliklerde ani artışlar görülebilir. Bu nedenle bu dönemlerde 3-4 aylık yakın takip gerekebilir.
Korse nasıl kullanılmalıdır?
Hastanın korseyi ilk başlangıçta günde 23 saat kullanması gereklidir. Kalan 1 saatlik dilimde kişisel bakım için çıkartabilir. Daha sonraki takiplerde bu süre azaltılır ve gelişim tamamlanıp skolyoz kontrol altına alındıktan sonra sonlandırılır. Korse tedavisi esnasında eğrilikler artabilir ve hastaya cerrahi tedavi de önerilebilir. Bu tedavi hastanın özelinde karar verilecek bir durumdur.
Sıkça Sorun Sorular (SSS/FAQ)
Soru: Skolyoz Belirtileri Nelerdir?
- Omuzlarda veya kalçalarda eşitsizlik
- Belin bir yanında kaburga çıkıntısı
- Duruşta gövdenin bir yana yatması
- Sırt ağrısı (özellikle yetişkinlerde)
- Çocuklarda genellikle ağrı olmaz; fiziksel görünümle fark edilir.
Soru: Çocuklarda Skolyoz Erken Farkedilebilir mi?
Evet. Okul taramaları veya aile gözlemleriyle erken teşhis mümkündür. Ebeveynler, çocuğun omuz, bel veya kalça hizasında dengesizlik olup olmadığını kontrol etmelidir. Şüpheli durumlarda bir ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurulmalıdır.
Soru: Skolyoz kalıtsal mıdır?
Evet, ailevi geçiş sıklıkla görülür. Ailede skolyoz varsa çocuk mutlaka kontrol ettirilmelidir.
Skolyoz
Deneyim ve Bilgi
“Bu içerikler, Prof. Dr. Halil Burç tarafından 25+ yıllık klinik deneyimi temel alınarak hazırlanmıştır.”